Het boek Ruth is een van de historische boeken in het Oude Testament van de Bijbel. Het verhaal speelt zich af tijdens de periode van de Richteren (Ruth 1:1) en vertelt de geschiedenis van een Moabitische vrouw genaamd Ruth die, na de dood van haar echtgenoot, trouw blijft aan haar Israëlitische schoonmoeder Naomi.
In de Hebreeuwse Bijbel (Tenach) staat het boek Ruth in de Geschriften (Ketoevim), vaak bij de Megillot (festrollen). In christelijke Bijbels staat Ruth tussen het boek Richteren en 1 Samuel, omdat het verhaal chronologisch in deze periode past.
De auteur van het boek Ruth is onbekend. Joodse traditie schrijft het toe aan de profeet Samuël, maar er zijn ook theorieën die het boek later dateren, mogelijk tijdens of na de Babylonische ballingschap.
De gebeurtenissen in het verhaal vinden plaats tijdens de periode van de Richteren (ongeveer 1200-1025 v.Chr.), maar het exacte tijdstip is niet bekend. Het boek werd waarschijnlijk later opgeschreven dan de gebeurtenissen die erin worden beschreven.
Het verhaal bestaat uit vier hoofdstukken:
Het verhaal begint met een hongersnood in Juda waardoor Elimelech, zijn vrouw Naomi en hun twee zonen, Machlon en Kiljon, naar Moab verhuizen. Daar sterft Elimelech en later ook de twee zonen, die inmiddels getrouwd waren met Moabitische vrouwen: Orpa en Ruth. Naomi besluit terug te keren naar Bethlehem en moedigt haar schoondochters aan om in Moab te blijven. Orpa blijft, maar Ruth weigert Naomi te verlaten en spreekt de beroemde woorden:
"Waar u gaat, zal ik gaan, waar u verblijft, zal ik verblijven; uw volk is mijn volk en uw God is mijn God" (Ruth 1:16)
In Bethlehem gaat Ruth aren lezen op het veld van Boaz, een rijke bloedverwant van Elimelech. Boaz hoort over Ruths trouw aan Naomi en toont haar vriendelijkheid door haar extra te laten verzamelen en te beschermen.
Op Naomi's advies gaat Ruth 's nachts naar de dorsvloer waar Boaz slaapt en vraagt indirect om zijn bescherming door aan zijn voeten te gaan liggen. Boaz is onder de indruk van haar integriteit en belooft voor haar te zorgen als losser, tenzij een nauwere verwant dat wil doen.
Boaz spreekt met de nauwere verwant, die afziet van zijn recht als losser. Boaz lost het land van Elimelech en trouwt met Ruth. Zij krijgen een zoon, Obed, die de grootvader wordt van koning David.
Het boek Ruth bevat verschillende belangrijke thema's:
Het boek Ruth staat bekend om zijn literaire schoonheid. Het is een meesterlijk verteld verhaal met dialogen, symboliek en een duidelijke plotontwikkeling. De beschrijvingen van de oogst, de rechtszaak bij de stadspoort en de listige raad van Naomi geven een levendig beeld van het leven in het oude Israël.
In de Joodse traditie wordt het boek Ruth gelezen tijdens het Wekenfeest (Sjavoeot). Dit heeft verschillende redenen:
Voor christenen is het boek Ruth belangrijk omdat het laat zien hoe God werkt in het leven van gewone mensen en hoe Ruth werd opgenomen in de geslachtslijn van Jezus (Mattheüs 1:5). Het boek illustreert thema's van verlossing, genade en Gods zorg voor buitenstaanders.